لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران
 
ایل شاهسون
ایل بزرگ شاهسون
درباره وبسایت


با سلام خدمت شما همراهان عزیز وجود یک وبسایت برای ایل بزرگ شاهسون قابل محسوس بود تصمیم گرفتیم با کمک عده ای از فرهیختگان عزیز اولین سایت ایل شاهسون را راه اندازی کنیم به امید اتحاد ایل شاهسون .
درباره ایل شاهسون:شاهسون بغدادی. [سَ وَ نِ بَ] از ایلات تُرک اطراف تهران، ساوه، زرندوگرماب وزنجان و قزوین بوده‌اند که ییلاق‌شان خلجستان و فراهان و قشلاق‌شان ساوه و زرند بوده‌است و در اطراف قزوین به سی طایفه منقسم می‌شدند ... . (جغرافیای سیاسی کیهان ص۱۱۲)
مذهب شاهسون‌های بغدادی از زمان صفوی یا پیش از آن شیعهٔ دوازده امامی بوده‌است. شاهسون‌ها در تغییر مذهب رسمی ایران به شیعه نقش مهمی داشته‌اند.

شاهسون ایل بغدادی ازدو سر شاخه زیر تشکیل شده است :

1 لک

2 آرریخلی .

که هر کدام از این سر شاخه ها دارای طوایفی می باشند .

مجموع طوایف ایل شاهسون بغدادی 32 طایفه به شرح زیر می باشد :

1 قاراقویونلو

2 کوسه لر

3 دلیلر ( دللر )

4 سولدوز

5 یارجانلی

6 حاققی جانلی

7 احمدلی

8 موسولو

9 شرفلی

10 کرملی

11 کله ون

12 موختابند لی ( موخته ون لی )

13 قرنلی ( قرللی )

14 چلبلی

15 ذولفوغارلی

16 کاروانلی

17 اتک باسانلی

18 میغن

19 نیلغاز

20 دوگر

21 قوتولو

22 ساتیلی

23 حوسن خانلی ( حسین خانلی )

24 اینانلی ( ایناللی )

25 الی قوردلو ( علی قوردلو )

26 خیدیرلی

27 قسیملی ( قاسم لو )

28 زیلیق لی

29 قریب لک

30 حسن لی

31 آغ قویونلو

32 دئولته ون

قشلاق این ایل از گوی داغ ( کیلومتر ۵۰ اتوبان قم - تهران ) شروع و تا اطراف شهر ساوه و زرند پراکنده اند

ییلاق این ایل هم اطراف شهرستانهای قروه ، رزن و آوج همدان بوده است.

مدیرسایت :حجت فاتح

ارسال متن و اشعار در تلگرام با شماره :09125550828

مدیر وبسایت : admin blog
نویسندگان
صفحات جانبی
آمار سایت
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

محمدعلی پیشاهنگ

عضو شورای نویسندگان

شاهسون کلمه‌‌ای‌ست مرکب از «شاه» فارسی و «سَوَن» ترکی آذری به معنی شاه‌دوست و دوستداران شاه. شاه‌عباس صفوی (996-1038 هجری قمری) این نام را بر روی فوجی (دسته‌ای) از سپاهیان گذاشت و فرمان داد هر فرد، طایفه، یا ایلی که مایل است، به فوج شاهسون بپیوندند و خود را شاهسون نامد.

صاحب فرهنگ ناظم‌الاطبا گوید: در همان روزهای اول که این حکم و فرمان صادر شد، ده هزار نفر در آن داخل شدند.شاهسون‌ها یکی از هفت ‌دسته‌ی قزلباش (ارتش سرخ کلاه صفوی) بودند.

خلاصه‌ی اسم عده‌ای از قبایل ترک‌زبان ساکن ایران، شاهسون است. در دوران حکومت صفویه کارهای بسیار بزرگی از جمله نگهداری فرمانروایان صفویه به دست این گروه انجام شد. این گروه که در دسته‌ی طرفداران خاندان صفویه بودند، در ترویج و گسترش عقاید مذهبی صفویه که همان مذهب شیعه بود بسیار مؤثر بودند.

جعفر شاهسونی متولد 1345 خورشیدی در شهر طیبه‌ی نی‌ریز، در یکی از اشعار ترکی خود می‌گوید:

«لیلی جان دنیادن یالان دنیا

بو عجوزه منه‌گلین اولماز»

«همه صحرا و دشت گردیدم

جیرا نه گوز لرین سنین اولماز »

معنی شعر: «لیلی‌جان، دنیا، دنیای دروغ است، این عجوزه برای من عروس نمی‌شود، همه‌ی صحرا و دشت را گردیدم، چشم‌های آهو مثل چشم‌های تو نمی‌شود.»

در جغرافیای سیاسی کیهان صفحه‌ی 87 نوشته شده «شاهسون» تیره‌ای از شعبه‌ی ایل جباره (کوچ‌رو یا کوچی) ایل عرب از ایلات خمسه‌ی فارس است.

طایفه‌ی شاهسون که به زبان ترکی مخلوط به فارسی سخن می‌گویند، فارسی را خوب می‌دانند و حرف می‌زنند. گذشته از طایفه‌ی شاهسون، ایل قرایی ساکن تنگ‌حنا بخش آباده‌طشک شهرستان نی‌ریز هم ترک‌زبانند.

طایفه‌ی شاهسون از زمان‌های گذشته به‌ویژه در عهد دولت قاجاریه (1209-1343 هجری قمری) به فارس (پارس) آمدند و در حوزه‌ی شهرستان نی‌ریز (حاجی‌آباد و سورمق) ساکن شدند.

سپس در حیدرآباد، چنارو، لای‌حنا، نصیرآباد، هرگان و... نیز سکونت گزیدند. همچنین در شهرستان استهبان و در روستاهای محمدآباد، بنوان، قلعه‌قرمز، دهویه و ... زیستند.

پس از مدتی که جزء ایل عرب جباره به سرپرستی طایفه‌ی لبومحمدی «از سال 1304 خورشیدی برابر با سال 1344 هجری قمری مطابق با 1925 میلادی» بودند، از طایفه‌ی لبومحمدی جدا شدند، به کارهای کشاورزی، دامداری، باغداری، کسب‌وکار در بازار و ... اشتغال ورزیدند.

این طایفه به تیره‌هایی به نام «آفکینلی»، «مرگیلی»، «جانعلی»، قره‌سنلی یا قره‌حسنعلی»، «دوغلی» «قره‌قوینلی» و... نیز تقسیم شدند.

شهرت اکثر آن‌ها شاهسونی، برخی محمدی و کشاورز و... می‌باشد. جمعیت شعبه‌های طایفه‌ی شاهسون به حدود پانصد خانوار می‌رسد.

سرپرستی، کلانترها و کدخدایان طایفه‌ی شاهسون

در این‌جا نام برخی از این بزرگان را ذکر می‌کنیم:

در دوران قاجاریه شخصی به نام «برات‌علی» پسر «شیرمحمد» حکم کلانتری را از قوام‌الملک شیرازی ‌گرفت، اما پس از یک سال، حکم کلانتری به «حاج‌مرادقلی» پسر عموی «برات‌علی» داده شد. انتظامات و وصول مالیات که قبلاً توسط کلانتران لبومحمدی وصول و به صندوق دولت تحویل می‌گردید، به «مرحوم حاج‌مرادقلی» که مردی بسیار شایسته بود و تمام افراد طایفه او را دوست داشتند، داده شد. بعد از او فرزندش «حاج‌قدرت‌ا... شاهسون» به سرپرستیِ طایفه منسوب شد.او هم مانند پدرش، مردی رئوف و نسبت به افراد طایفه دلسوز و مهربان بود.پس از فوتش سرپرستی طایفه‌ی شاهسون به فرزند وی«مرادقلی دوم»منتقل گردید.او و برادرانش مردانی درستکار و در امر کشاورزی،دامداری و باغداری،بسیار فعال بودند.

خلاصه این‌که افراد طایفه‌ی شاهسون، مردی درستکار،کارگر،دامدار،کشاورز، باغدار و زحمتکش هستند که تعدادی از آن‌ها نیز در کارهای دولتی و در پست‌های گوناگون،مشغول خدمت به جامعه هستند.زنان شاهسون نیز در گذشته به ریسندگی پشم،بافندگی قالی و گلیم و جاجیم ‌و خانه‌داری اشتغال داشتند.

در سابق سیدمحمد قطبی و سیدمظلومی در حاجی‌آباد مکتب‌خانه داشتند و به فرزندان آن‌ها سواد یاد می‌دادند. در حال‌حاضر در محل سکونت طایفه‌ی شاهسون، دبستان و مدرسه‌ی راهنمایی و دبیرستان ایجاد شده که دانش‌‌آموزان پس از پایان دوره، جهت کسب معلومات بیشتر برای ادامه‌تحصیل به شهرستان‌های نی‌ریز، استهبان، شیراز و سایر استان‌ها می‌روند و در نتیجه‌ عده‌ای دارای تحصیلات عالیه در رشته‌های گوناگون می‌باشند. در ضمن یادآوری می‌شود «خان‌میرزا»و «بیگ‌میرزا»و بعد از آن‌ها«عبدالرضا شاهسون»از کدخداهای شاهسون مقیم حاجی‌آباد نی‌ریز و «ا...‌مراد»و پسرش «خدامراد شاهسون» مقیم سورمق نی‌ریز بودند.

نکته‌ی قابل‌توجه این‌که طایفه‌ی شاهسون با دیگر طوایف وصلت کرده و اقوام شده‌اند.عده‌ای از آن‌ها با طایفه‌ی عرب‌مزیدی مقیم هرگان نی‌ریز و تعدادی با طایفه‌ی جابری ساکن معزآباد خرامه و... فامیل سببی گردیده‌اند.

با وجودی‌که بیشتر شاهسون‌ها در حاجی‌آباد و سورمق و تنگ‌حنا و قلعه‌قرمز ساکن هستند، بعضی‌ها در فصل بهار از داخل ساختمان خارج شده، چادرهای خود را در نقاط خوش‌آب و هوا نصب کرده، و به دامداری می‌پردازند. وضع روحیه‌ی طایفه‌ی شاهسون خوب و عالی، و مانند دیگر طایفه‌ها به اعیاد ملی و مذهبی و مراسم سوگواری اعتقاد دارند و در عید قربان گوسفند قربانی می‌کنند. هرکس مستطیع رفتن مکه شود، به حج می‌رود. آن‌ها عیدهای ملی نظیر نوروز خجسته‌ را نیز به نحو شایسته و با یسته‌ای برگزار می‌کنند.

امیرمختار کریم‌پور شاهسون، صاحب روزنامه‌ی معروف شورش

مرحوم زنده‌یاد امیرمختار کریم‌پور فرزند قدمعلی برادر بطنی «مرحوم حاج‌قدرت شاهسون» کدخدای طایفه‌ی شاهسون بود که مادرش از اعراب بود. کریم‌پور در نی‌ریز تحصیل کرد. مرحوم سیدعلی‌اکبر فقیهی پدر شهید دکتر سیدمحمدابراهیم فقیهی (3/10/1326 - 19/7/1360 خورشیدی) به نگارنده‌ی این سطور گفت: هنگام تحصیل در مدرسه، هر دو روی یک نیمکت و کنار هم می‌نشستیم. امیرمختار کریم‌پور مشهور به «شورش شیرازی» زمان نخست‌وزیری «دکتر محمدمصدق» سردبیر و مسئول روزنامه‌ی معروف شورش بود که آن‌را منتشر می‌کرد و مطالب آن بیشتر بر علیه محمدرضا شاه پهلوی (شهریور 1320-20/10/1357 خورشیدی) بود. وی از اشخاص مشهور طایفه‌ی شاهسون نی‌ریز است.

روزنامه‌ی اطلاعات‌هفتگی در مورد کریم‌پور شاهسونی می‌نویسد: «... به او پیشنهاد شد، چنانچه حاضر باشد در دادگاه «مصدق السلطنه» حضور یابد و به صورت «دکتر محمدمصدق» نخست‌وزیر آب دهان بیندازد، موردعفو قرار خواهد گرفت اما او زیر بار این حقارت و خیانت نرفت».

در ادامه می‌نویسد: «در شامگاه یکی از روزهای زمستان سال 1332 خورشیدی «امیرمختار کریم‌پور» را دست ‌بسته به حیاط باشگاه لشکر دوم زرهی برده و او را به شهادت رساندند.»

شاهسون‌های نی‌ریز فارس که به خراسان مهاجرت کرده‌اند :

برخی از طایفه‌ی شاهسون می‌گویند که در سال 1280 خورشیدی، تعدادی خانوار شاهسون، از نی‌ریز به استان خراسان رضوی مهاجرت کرده‌اند که هم‌اینک برخی از آن‌ها در حومه‌ی سرخس (روستاهای «بق‌بقو»، «سنگ سپر»، «کهنو»، «شهرک جدید شهید رجایی» و «شهرک رضویه» از حومه مشهود مقدس ساکن‌اند.)

روی هم رفته جمعیت آن‌ها به چهارصد خانوار می‌رسد و شهرت شاهسون دارند. یکی از اشخاص معروف حومه‌ی سرخس مشهد مقدس «حاج‌حسین‌خان شاهسون» می‌باشد. یکی از بزرگان طایفه‌ی شاهسون «علیخان‌شاهسون» بوده که نواب وکیل به ا و مأموریت می‌دهد تا به کرمان رود و «تقی‌خان درانی» را سرکوب نماید.

جعفر شاهسونی

در این‌جا شرح یکی از افراد طایفه‌ی شاهسون که دارای تحصیلات عالیه و از شعرای معاصر نی‌ریز مشکبیز می‌باشد را از کتاب «از آتش شعله‌خیز نی‌ریز» انتخاب کرده و می‌نویسیم. جعفر شاهسونی فرزند خیرا... در سال 1345 خورشیدی در نی‌ریز شکرریز دیده به جهان گشود و در سال‌های 1366 و 1373 در رشته‌های دینی و عربی از تربیت معلم مفتح جهرم و مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی دانشگاه شیراز فارغ‌التحصیل شد. او اکنون در دبیرستان‌های نی‌ریز انجام‌وظیفه کرده و به تعلیم و تربیت دانش‌آموزان مشغول می‌باشد.

وی از شعرای شیرین‌سخن و خوش‌ذوق نی‌ریز عنبرآمیز است که دارای طبعی روان و رسا می‌باشد. اشعارش بیشتر غزل، و غزل‌هایش شیرین و دلنشین می‌باشد.

چون در این مقاله سخن از ایل، طایفه و تیره‌ی شاهسون است، لذا شعری تحت عنوان «دختر ایل» از ایشان انتخاب کردیم که در زیر می‌خوانید:

«دختر ایل»

هنگام کوچ ایل شد بشتاب جیران

بگشای چشمان سیه از خواب جیران

آن‌سوی‌تر،نی‌می‌زند مردی دوکاره

چوپان و گله این طرف بی‌تاب جیران

از پشت کوه شرق کم‌کم قرص خورشید

سر می‌زند با رنگی از مهتاب جیران

آوای مادر می‌رسد از پشت چادر

هان کودکان ایل را دریاب جیران

تو می‌روی دست خدا پشت و پناهت

این سبزی،این آیینه،این هم آب جیران

من ماندم و تنهایی و یک دفتر شعر

ای رنگ چشمانت شراب ناب جیران

در پایان از برادران وخواهرانی که از طایفه‌ی شاهسون اطلاعاتی دارند به‌ویژه افرادی که از خود طایفه‌ی شاهسون هستند،دعوت می‌شود جهت کامل‌تر شدن این مقاله،اطلاعات خود را به صورت نثر یا نظم در اختیار هفته‌نامه گرانسنگ عصر نی‌ریز قرار دهند تا با نام خودشان چاپ شود.

منابع :

1- جغرافیای سیاسی کیهان،صفحه 78

2- فرهنگ لغت‌نامه ناظم‌الاحیاء به کوشش سعید نفیسی

3- لغت‌نامه دهخدا

4- وقایع ایلات خمسه پژوهشی در تبارشناسی ایل عرب جباره(کوچ‌رو) و پشتیبانی نوشته علی‌محمد نجفی

5- از آتش‌شعله‌خیز نی‌ریز تألیف سیداحمد موسوی مقدم

6- تاریخچه‌ی ایلات وعشایر عرب خمسه تألیف هوشنگ سهامپور

7- روزنامه اطلاعات هفتگی شماره 2549

8- فارسنامه ناصری، تألیف محمدحسن فسایی،تصحیح وتحشیه از دکتر منصور رستگار فسایی.

9- یادداشت‌ها ی نگارنده

10- دو بیت شعر سروده جعفر شاهسونی

(منبع مربوطه هفته نامه عصرنیریز)

سایت ایل شاهسون 
rhfz_photo_2017-01-13_19-11-01
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید 
تلگرام , کانال های تلگرام , بهترین کانل های تلگرام , آدرس کانال های تلگرام ایرانی , معرفی کانال تلگرام






نوع مطلب :
برچسب ها : شاهسون، شاهسون ساوه، شاهسون قم، ایل شاهسون،
لینک های مرتبط :

       نظرات
یکشنبه 31 تیر 1397
admin blog
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر